Duyuruyu Kapat
Google Gözat
Facebook Gözat
Twitter Gözat

Nadir Görünen Bir Olay ! İstanbul Boğazın'da " Orkoz " Meydana Geldi.

Konu, 'Balık ve Avcılığıyla ilgili Makaleler' kısmında Hamdi tarafından paylaşıldı.

  1. Hamdi

    Hamdi Admin Site Admin

    Yaş:
    42
    Kayıt:
    29 Nisan 2010
    Mesajlar:
    18.772
    Beğeniler:
    8.130
    Şehir:
    İstanbul
    Lodos sert esti... Vapur seferleri iptal edildi. Bu durum çok basit bir neden sonuç gibi görünse de asıl sebep, Boğaz’ın olağanüstü coğrafi yapısı... Bu haftasonu İstanbul Boğaz’ının gerçekten nadir manzaralarından birine tanıklık ettik. Neredeyse yıl 365 gün Kuzey’den Güney’e akan Boğaz, saatte 70-80 km hızla esen lodos nedeniyle tersine döndü ve yılda ancak birkaç kez görülen “orkoz” meydana geldi. Yanlış okumadınız. Orfoz balığı değil, orkoz. “O ne ki?” derseniz, bu haftasonu size biraz Boğaz’ı anlatalım:

    1982 tarihli İstanbul Liman Tüzüğü’ne göre İstanbul Boğazı’nın kuzey sınırı Anadolu Feneri’ni Rumeli Feneri’yle birleştiren hatta başlayıp, güney sınırı Ahırkapı Feneri’ni Kadıköy İnciburnu Feneri’yle birleştiren hatta biter. Ve Boğaz’ın bu Kuzey’deki başlangıç noktası Güney’deki bitiş noktasından 40 santim yüksek konumdadır.

    Oluşumu 4’üncü Jeolojik Zaman’a dayanan Boğaz’ın bu yapısı Karadeniz’den Marmara Denizi’ne doğru sürekli bir “yüzey akıntısı”na neden olur. Karadeniz üzerinden gelen rüzgarlar ne kadar kuvvetli olursa yüzey akıntısı da o kadar hızlanır. Normalde 3-4 knot olan akıntı hızı, rüzgârla beslendiğinde 7 knota kadar yükselir ve İstanbul Boğaz’ı deniz olmaktan çıkıp bir nehre dönüşür. Kuzey’deki Tuna, Dinyeper, Don akarsuları ve daha onlarca küçük kaynaktan gelen yılda 660 milyar metreküp Karadeniz suyu kendini Marmara’ya oradan da Ege’ye bırakır.

    Fakat Boğaz akıntıları sadece yüzey şekilleriyle açıklanamaz, İstanbul Boğazı’ndan bahsediyorsak suyun özelliğini de hesaba katmak gerekir. Çünkü Marmara Denizi’nin suyu Karadeniz’in suyundan neredeyse iki kat daha tuzludur. Bu nedenle Marmara suyunun özgül ağırlığı Karadeniz ve Boğaz sularından daha fazladır. İşte aradaki bu fark iki su kütlesini bağlayan Boğaz’da “dip akıntılar” meydana getirir.

    İstanbul Boğazı’nın her daim kıpır kıpır olmasının esbab-ı mucibesi bununla da bitmez: 29.9 kilometre uzunluğundaki su yolunun karşılıklı iki kıyısında pek çok burun ve koy vardır. Ana akıntının yolu üstünde bulunan bu koy ve burunların kıvrımlarına giren su kimi zamanlar ters yöne dönüp, “anafor”lar oluşturur. Sonra da o anaforlar döndükleri yerden yüzey akıntısına karışırlar ve tam o karışma noktalarında da “girdap”lar meydana gelir.

    Denizcilerin “ayna” dedikleri bu su oyunlarının büyüklüğü ve şiddeti, yüzeydeki ana akıntının günlük şiddetiyle doğru orantılıdır. Ana akıntı arttı mı, anafor ve girdaplar da artar. Hele esen rüzgâr kıble ya da lodos olursa anafor akıntısının eni 1 “gomina”yı (185.2 metre) bulur.

    Lodos ters akıntıları sever
    Güneyden esen rüzgârların çok kuvvetli olduğu zamanlarda ise ana akıntı Boğaz’ın tamamını kaplayarak terse döner yani kuzeye, Karadeniz’e yönelir. Özellikle Üsküdar’ın kuzeyindeki koyda meydana gelen ters akıntı, lodos zamanlarında Boğaz’ın orta kesimlerine kadar ilerler. Beylerbeyi, Vaniköy, Anadoluhisarı, İstinye ile Bebek koylarının dış bölümlerinde meydana gelen kısa ters akıntılar da lodosla birlikte hareketlenir.

    Büyükdere Koyu’nda, 0.5 mil hızında bir ters akıntı kıyı şeridini izleyerek poyraz yönünde Mesar Burnu’na dek çıkar. Bu burnun kuzeydoğusunda ise başka bir ters akıntı girdap oluşturarak Tellitabya’ya ulaşır. Garipçe Burnu ile Rumeli Burnu arasında yer alan koylarda kuzey yönlü küçük çaplı ters akıntılar oluşur. Selvi Burnu’nun güneydoğusunda bulunan koyda ve İncirköy ile Beykoz limanlarının içinde bulunduğu Paşabahçe Koyu’nda, kıyıdan açıklara doğru, büyüklüğü 4 gominaya kadar çıkabilen büyük anafor akıntıları görülür. Boğazda ters akıntı bulunan diğer noktalar Fil Burnu’nun iki yakası, Keçilik Koyu, Poyraz Burnu, Umuryeri Koyu’nun güney kesimleridir.

    Marmara’yı alıp Ahırkapı’ya yığıyor
    Tamamen İstanbul Boğazı’na özgü, güçlü akıntılardan biri de “orkoz”dur. Orkozlar, başta lodos olmak üzere güneyden kuvvetli rüzgârların Marmara’nın sularını kuzeye, yani Boğaz’ın Güney ucuna yığmasından oluşur. Yığmayla birlikte Marmara girişindeki sular yarım metre kadar yükselir. Bu olağandışı yükselme Boğaz’ın akıntı rejimini de değiştirir ve yüzeyde orkoz adı verilen ters akıntılar oluşur. Bu akıntının hızı zaman zaman 6-7 knota kadar çıkar ve Karadeniz’den Marmara’ya olan ana yüzey akıntısının hızına erişir. Orkozlar, yıl içinde ancak birkaç kez görülür ve görüldüğünde de bilin ki o gün şehir hatları vapurları seferleri iptal olmuş demektir.

    Ama Boğaz’ın daha ziyade alışık olduğu deniz olayları lodos değil, Kuzey rüzgarları yüzünden meydana gelir. Boğaz’ın keskin dönüşler gerektiren kıvrımlı yapısıyla sert rüzgarlar ve akıntılar birleşince deniz trafiği de karışır. “Manevra yaparken Boğaz’ın karşı trafik şeridine savrulmak”, “arkadan gemiyi iten güçlü akıntı nedeniyle hızını alamayıp karaya oturmak” Boğaz’daki en yaygın kazalardandır ve çoğu da Karadeniz yönünden gelen gemilerin başına gelir.

    Lodos nedeniyle hafızalara kazınan en bilindik kaza ise 23 Şubat 1999’da dalgalara kapılarak karaya vuran Selin-S adındaki Honduras bandıralı gemi kazasıdır.

    Kazası eksik kalsın ama Boğaz’ın binbir güzel halinden bir de “orkoz”lusunu izlemesi ilginç. Bir de şu lodosun baş ağrısı olmasa…

    Haber : Beykoz güncel
     

    Ekli Dosyalar:

    kartallı, Musti.barut, Tgy ve 22 kişi daha bunu beğendi.
  2. Sponsorlu Bağlantılar
  3. ocormanck

    ocormanck Aktif Üye

    Yaş:
    28
    Kayıt:
    17 Kasım 2014
    Mesajlar:
    417
    Beğeniler:
    483
    Şehir:
    İstanbul
    Güzel bir yazıdizisi . Bu değerli durumu görmemizi sağladığınız için teşekkürler hamdi abey :)
     
  4. Balıkçı Abi

    Balıkçı Abi Aktif Üye

    Kayıt:
    31 Ocak 2015
    Mesajlar:
    314
    Beğeniler:
    146
    Şehir:
    İstanbul
    Guzel olmus. Elinize saglik.
     
    Hamdi bunu beğendi.
  5. coner

    coner Daimi Üye

    Yaş:
    58
    Kayıt:
    29 Ekim 2014
    Mesajlar:
    2.855
    Beğeniler:
    3.583
    Şehir:
    istanbul/Üsküdar/Tuzla
    Bilgi hazinedir.
    Paylaşım için teşekkürler.
     
    EBU ŞEHRAZAT, γavuz ve Hamdi bunu beğendi.
  6. EBU ŞEHRAZAT

    EBU ŞEHRAZAT Aktif Üye

    Yaş:
    52
    Kayıt:
    19 Kasım 2014
    Mesajlar:
    300
    Beğeniler:
    378
    Şehir:
    Başakşehir.İstanbul
    Çok çok güzel bir bilgi ellerinize emeğinize sağlık. Özellikle teknesi olan arkadaşlarımızın bu bilgileri not almalarını tavsiye ederim.
     
    Hamdi bunu beğendi.
  7. gurcansap

    gurcansap Daimi Üye

    Kayıt:
    14 Haziran 2010
    Mesajlar:
    1.701
    Beğeniler:
    940
    Şehir:
    İstanbul
    Sağol Hamdi. Gerçekten ilginç bilgiler...
    "Kuzey’deki Tuna, Dinyeper, Don akarsuları ve daha onlarca küçük kaynaktan gelen yılda 660 milyar metreküp Karadeniz suyu kendini Marmara’ya oradan da Ege’ye bırakır."
    Bir bu, bir de 40 cm. yükseklik farkı beni şaşırttı. Kusursuz bir imar söz konusu.
    Tekrar teşekkürler...
     
    sessizdenizci, Hamdi ve lufermania bunu beğendi.
  8. lufermania

    lufermania Daimi Üye

    Yaş:
    34
    Kayıt:
    17 Mayıs 2013
    Mesajlar:
    1.652
    Beğeniler:
    1.475
    Şehir:
    İstanbul
    Ve bunlara rağmen hala inanmayanlar da beni şaşırtıyor abi...
     
    sessizdenizci ve gurcansap bunu beğendi.
  9. Escarpen

    Escarpen Üye

    Yaş:
    31
    Kayıt:
    15 Kasım 2013
    Mesajlar:
    92
    Beğeniler:
    60
    Şehir:
    istanbul
    Çok güzel bir yazı olmuş ellerinize sağlık teşekkrler

    pazar günü bende garipçede idim gerçekten bende şaşırdım bu ters akıntıya gözlerim şahit olunca hatta yanımda arkadaşım vardı pek ilgilenmez bak dedim boğaz terse akıyor

    şaştım kaldım valla bu işe
     
    Hamdi bunu beğendi.
  10. Evren Tamer

    Evren Tamer Moderatör Yönetici

    Yaş:
    35
    Kayıt:
    30 Nisan 2010
    Mesajlar:
    1.208
    Beğeniler:
    628
    Hamdi abi çok güzel bir anlatım olmuş. Bu bogaz akıntısı ve ayna anafor ters akinti yıllardır hep araştırma ve okumuştum fakat ben bu bogazda olan akinti hala çok tuhaf ima gider ne enteresan durum.
     
    Hamdi bunu beğendi.
  11. Evren Tamer

    Evren Tamer Moderatör Yönetici

    Yaş:
    35
    Kayıt:
    30 Nisan 2010
    Mesajlar:
    1.208
    Beğeniler:
    628
    Bende bi an orfoz yapıyo zannettim bırakma yapmaya gelecektim:) şaka şaka :) :)
     
    pars ve Hamdi bunu beğendi.